Πολιτισμός

Για να στεγάσουμε τις επιθυμίες μας!

της Νατάσας Κεφαλληνού

Γιατί σε μια πόλη με εγκαταλελειμμένα σπίτια, υπάρχουν άστεγοι; Γιατί ένα σφραγισμένο θέατρο, που ανήκει στο Δημόσιο, παραμένει για χρόνια ανεκμετάλλευτο αντί να αποδοθεί σε νέες «άστεγες» ομάδες καλλιτεχνών; Γιατί ένα δημοτικό αναψυκτήριο βάζει λουκέτο μέχρι την ανεύρεση ιδιώτη, που θα το μετατρέψει σε καφετερία, αντί να δοθεί στους δημότες για να… στεγάσουν τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους; «Λέγεται καπιταλισμός, ηλίθιε» θα μπορούσε να απαντήσει κανείς, προσπαθώντας να εξηγήσει τον παραλογισμό.

Και πιο συγκεκριμένα, λέγεται ελληνικός καπιταλισμός, ο οποίος από το 2004, έτος των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα, αποφάσισε να βάλει σε εφαρμογή μια από τις πιο γενικευμένες επιχειρήσεις εμπορευματοποίησης και παράδοσης των ελεύθερων χώρων στα ιδιωτικά συμφέροντα. Πάρκα, πεζόδρομοι, δημόσια κτίρια, παραλίες, πλατείες, αδόμητες περιοχές παραδόθηκαν στα αρπακτικά, υπονομεύοντας την κοινωνική χρήση του χώρου και της πόλης. Όσο για το σήμερα: Στην Ελλάδα της κρίσης, οι δανειστές–δυνάστες μας (τράπεζες, ΔΝΤ, ΕΕ) απαιτούν να βγει ολόκληρη η χώρα στο σφυρί, ενώ είναι έτοιμοι να βάλουν πωλητήριο ακόμη και στην… Ακρόπολη. (περισσότερα…)

Advertisements

Grassroots κόμικς

του Μιχάλη Δελγραμμάτικα

Το κόμικ είναι μία κατεξοχήν λαϊκή μορφή τέχνης, καθώς η πολύ μεγάλη πλειοψηφία των κόμικ σχεδιάζονται για το πολύ ευρύ αναγνωστικό κοινό. Πολύ συχνά επίσης το κόμικ, σε μορφή στριπ ή και μεγαλύτερα έργα, έχει χρησιμοποιηθεί για να μεταδώσει πολιτικά μηνύματα σε μαζικό επίπεδο. Μπορεί όμως το κόμικ να λειτουργήσει ως μέσο έκφρασης του ίδιου του λαού; Στο ερώτημα αυτό έρχεται να απαντήσει η WorldComicIndia (WCI) και η πρωτοβουλία των Grassrootscomic, που με την πιο απλή φόρμα και τα πιο απλά μέσα, διδάσκουν σε τοπικές κοινότητες να εκφράζονται και να επικοινωνούν με κόμικ.

Η World Comics Network / World Comics India (http://www.worldcomicsindia.com/wci.html) περιγράφει τον εαυτό της ως μια κολεκτίβα ακτιβιστών, σχεδιαστών κόμικ, καλλιτεχνών, δημοσιογράφων και φοιτητών που χρησιμοποιούν το κόμικ για να εκφραστούν. Τα Grassroots κόμικ σχεδιάζονται από κοινούς ανθρώπους, όχι από καλλιτέχνες, και αντανακλούν τη δική τους αντίληψη της κοινωνικής πραγματικότητας. Οι άνθρωποι που ζουν μακριά από τα κέντρα της εξουσίας σπάνια μπορούν να δουν τις φωνές τους να εκφράζονται μέσα από τα κυρίαρχα μέσα. HWCI οργανώνει διάφορα workshops με σκοπό να δυναμώσει αυτές τις φωνές και να τους επιτρέψει να δημιουργήσουν τις δικές τους εφημερίδες τοίχου. (περισσότερα…)


Jean-Luc Godard, o Επαναστάτης Κινηματογραφιστής

του Δημήτρη Κεχρή

Ο συνήθης ύποπτος Jean-LucGodard βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο συζητήσεων αρνούμενος να παρευρεθεί στο περσινό φεστιβάλ των Καννών και δηλώνοντας ότι δεν πηγαίνει σε πανηγύρια όταν η Ελλάδα περνάει κρίση. Πράξη καθαρά πολιτική και εντελώς συμβατή με το περιεχόμενο της τελευταίας του ταινίας («FilmSocialisme»), στην οποία μέσα από μια τολμηρή διερεύνηση της σχέσης ήχου και εικόνας, αναδύεται πλήθος καυστικών μα και θλιμμένων σχολίων για το δρόμο που βαδίζει η Ευρώπη.

Ρήξη με το κατεστημένο και τον ακαδημαϊσμό

Ξετυλίγοντας το κουβάρι της πορείας του Godard, επιστρέφουμε στη δεκαετία του 1950. Στο δρόμο που χάραξε η σκέψη του πρωτοπόρου θεωρητικού AndreBazin, ο Godard παρέα με μερικούς τολμηρούς κινηματογραφιστές συγκρούεται με το κινηματογραφικό κατεστημένο της εποχής. Η σύγκρουση αυτή αρχικά αφορούσε το σύστημα παραγωγής και διανομής ταινιών και την ανάγκη νέων δημιουργών να κάνουν ταινίες μέσα στην ανυπαρξία κεφαλαίων. Ξεκινώντας από οικονομικής φύσης ζητήματα το νέο αυτό ρεύμα κινηματογραφιστών, που ονομάστηκε NouvelleVague, άρχισε να θέτει τα πάντα υπό αμφισβήτηση και να κάνει τομές σε σχέση με το παρελθόν, σε ζητήματα αισθητικής και περιεχομένου.

Ο ίδιος ο Godard όρισε τις σημαντικότερες καινοτομίες της NouvelleVague, όπως την κατάργηση της γραμμικής αφήγησης, την απόλυτη ελευθερία στο χώρο και στο χρόνο καθώς και την απευθείας απεύθυνση του ηθοποιού προς την κάμερα. Αποφεύγονται επίσης, τα ειδικά εφέ και το μοντάζ ως μέσο δημιουργίας συγκεκριμένων σκέψεων και συναισθημάτων. Ο Godard χρησιμοποιεί κατά κόρον τα jumpcuts, τον ασύγχρονο ήχο και αυθαδιάζει παίζοντας με τους άξονες, τα racor και τις κινήσεις της κάμερας. Ανανεώνει με λίγα λόγια τη γραμματική και το συντακτικό της κινηματογραφικής γλώσσας.

Ο Godard αυτήν την περίοδο ανατρέπει κάθε είδους κανόνα που είχε καθιερωθεί από θεωρητικούς και γίνεται ο κατεξοχήν εκφραστής του μοντερνισμού στον κινηματογράφο. Ο μοντέρνος κινηματογράφος που εισηγείται ο Godard αντιλαμβάνεται τον κόσμο ως ενιαίο σύνολο και αρνείται τον αυθαίρετο κατακερματισμό του. Σε αντίθεση με τον ακαδημαϊκό κινηματογράφο που αντλεί το υλικό του από τα εξαιρετικά γεγονότα, ο μοντέρνος κινηματογράφος του Godard επιμένει σε κάθε ασήμαντη, ευτελή στιγμή. Τα συμβάντα τοποθετούνται σε ένα πολυδιάστατο πλέγμα αιτίων και αποτελεσμάτων χωρίς να προσδιορίζονται ρητά οι αιτιακές σχέσεις, κάτι που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα όπως τη βιώνουμε στην καθημερινότητα μέσα από την απλή διαδοχή των γεγονότων. Το βίαιο μοντάζ που χρησιμοποιείται και η διαπλοκή οριζόντιας και κάθετης αφήγησης ενδεχομένως προκαλεί σύγχυση στο μη εξοικειωμένο θεατή και απαιτεί προσπάθεια για κατανόηση. (περισσότερα…)


Και οι τοίχοι έχουν …στόματα

Της Νατάσας Κεφαλληνού

  Ένα σπρέι, ένα κομμένο χαρτόνι ή/ πλαστικοποιημένη φωτοτυπία ή/ ακτινογραφία (stencil)  και ένα κοπίδι. Κουβαλώντας αυτά τα σύνεργα κυκλοφορούν δύο – δύο τα βράδια στα «ύποπτα» στενά της πόλης.  Με ευέλικτες κινήσεις βγάζουν τo stencil, κοιτάζουν δεξιά αριστερά, ο ένας κρατάει το χαρτόνι, ο άλλος περνάει στα γρήγορα το σπρέι και χάνονται μέσα στη νύχτα χωρίς δεύτερη ματιά (ίσως την επόμενη να ξαναπεράσουν για να δουν / φωτογραφήσουν το «δημιούργημα» τους).

To stencil, που αποτελεί ένα είδος της «τέχνης του δρόμου» /streetart, έκανε δυναμικά την εμφάνιση του στη Δύση στα zeros, με πιο δημοφιλή εκπρόσωπο το Banksy.    Τα τελευταία χρόνια τα… παιδιά του Banksy,  έχουν αρχίσει να αφήνουν τα… ίχνη τους και στην αθηναϊκή μητρόπολη. «Τα πρώτα stencil στο κέντρο της Αθήνας τα είδα το 2003-2004. Έγραφαν ‘’ο χαμένος τα παίρνει όλα’’, διαφημίζοντας προφανώς την ομώνυμη ταινία» μας πληροφορεί ο  Mapet, ο οποίος  «χτυπάει» stencil από το 2006, υπογράφοντας με αυτό το όνομα.  (περισσότερα…)


Η Νύχτα της Χρυσής Πεταλούδας

Ίσως να μην επισκεπτόταν την Αλεξάνδρεια αυτή τη φορά. Θα πήγαινε στην πόλη των χαλίφηδων, θα συγχρωτιζόταν με ποιητές και φιλοσόφους και θα αναζητούσε καινούργια βιβλία στον Οίκο της Σοφίας. Θα πήγαινε στη Βαγδάτη, την πολιτεία που θα είναι πάντοτε δική μας. Την πολιτεία που δεν θα πέσει ποτέ.

 (Ένας Σουλτάνος στο Παλέρμο, 2005)

 του Μιχάλη Δελαγραμμάτικα

Με τη “Νύχτα της Χρυσής Πεταλούδας” (Verso 2010 – Άγρα 2011) ο Ταρίκ Αλί κλείνει τον μεγάλο αφηγηματικό κύκλο που άνοιξε το 1993 όταν κυκλοφόρησε το πρώτο βιβλίο της Πενταλογίας του Ισλάμ. Γραμμένη παράλληλα με την ανάπτυξη των σύγχρονων σταυροφοριών για τον έλεγχο της μέσης ανατολής και την ανάπτυξη του φαινομένου της Ισλαμοφοβίας σε Ευρώπη και ΗΠΑ, η Πενταλογία του Ισλάμ, έδωσε τη δυνατότητα στον Ταρίκ Αλί να μιλήσει όχι απλά για τους σπουδαίους πολιτισμούς που αναπτύχθηκαν στην ιστορία του Ισλάμ αλλά και να απαντήσει στο ιδεολόγημα του πολέμου των πολιτισμών, από την σκοπιά του μαρξιστικού ουμανισμού.

Η πλοκή του βιβλίου περιδυνίζεται ανάμεσα σε τρείς εποχές. Η πρώτη είναι το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και αφορά την ιστορία της οικογένειας του Ντου Γενξιού, πρόγονου την Γίντι, της Χρυσής Πεταλούδας, ο οποίος ηγήθηκε της εξέγερσης των κινέζων μουσουλμάνων στο Γιουνάν τον 19ο αιώνα και κυβέρνησε για περίπου 10 χρόνια ως Σουλτάνος Σουλεϊμάν. Η οικογενειακή ιστορία του Γενξιού, ως ιστορική νουβέλα, δένει την “Νύχτα” με τα υπόλοιπα βιβλία της πενταλογίας. Οι άλλες δύο εποχές στις οποίες διαδραματίζεται η πλοκή είναι η Λαχώρη της δεκαετίας του 60 -λίγα χρόνια μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, όταν ακόμα για το Πακιστάν προοιωνίζονταν ένα μέλλον ευημερίας- και η σημερινή εποχή στο Λονδίνο, το Ισλαμαμπάντ -του κατεστραμμένου σήμερα Πακιστάν- το Παρίσι και τη Νέα Υόρκη της εποχής του Τζωρτζ Μπους. Το βιβλίο είναι στην ουσία η μυθιστορηματική αυτοβιογραφία του Ταρίκ Αλί, μια κατάθεση των ατομικών και των συλλογικών του προσδιορισμών: του αριστερού διανοούμενου στο Λονδίνο, του επαναστάτη μαρξιστή φοιτητή στη Λαχώρη, του πολιτικού πρόσφυγα, του καλλιτέχνη. (περισσότερα…)