Πολιτική και πανεπιστήμιο

του  Αλαίν Μπαντιού

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί προδημοσίευση από το βαρυσήμαντο βιβλίο Η Kομμουνιστική Υπόθεση του κορυφαίου φιλόσοφου και πολιτικού αγωνιστή Α. Μπαντιού, που κυκλοφορεί προσεχώς στη σειρά «Aλήθεια», εκδ. Πατάκη. Το απόσπασμα, προερχόμενο από κείμενο για το γαλλικό Μάη είναι ιδιαίτερα επίκαιρο γιατί θίγει ζητήματα σχετικά με τη φοιτητική εξέγερση και τον πολιτικό ρόλο της πανεπιστημιακής γνώσης.

Ο παρηκμασμένος χαρακτήρας της αστικής ιδεολογίας, στο στάδιο της αργής, αλλά βέβαιης, αποσύνθεσης του ιμπεριαλισμού, το κενό των συνθημάτων της (ποιος φαντάζεται ακόμη αυτό που μόλις δεκαπέντε χρόνια πριν επαναλάμβαναν, εξαπατημένες, μεγάλες μάζες, ότι δηλαδή η Δύση είναι ο προμαχώνας της ελευθερίας;), η ανιαρή τρομοκρατία της μηδαμινότητας, ξεσκεπάστηκαν από τους επαναστάτες διανοούμενους. Ο νικηφόρος αγώνας του λαού του Βιετνάμ έχει καταστήσει ολοφάνερη την αλήθεια αυτού που ο Μάο Τσε Τουνγκ έχει πει εδώ και είκοσι χρόνια: ο ιμπεριαλισμός, ακόμη και με την ατομική βόμβα στην κατοχή του, είναι ένας χάρτινος τίγρης.

Ο Λένιν και η Διεθνείς για τα Συνδικάτα

του Αντώνη Δραγανίγου

Για δεκαετίες ολόκληρες το έργο του Β. Λένιν Ο Αριστερισμός και οι τοποθετήσεις του για τα συνδικάτα, χρησιμοποιήθηκαν από τη ρεφορμιστική, τελικά, Αριστερά για να δικαιολογηθεί η υποταγή στη συνδικαλιστική γραφειοκρατία. Πρόκειται για διαστρέβλωση της αντίληψης του ηγέτη της Οκτωβριανής Επανάστασης. Η Κομμουνιστική Διεθνής το 1920 επεξεργάστηκε μια συνολική επαναστατική γραμμή παρέμβασης στα συνδικάτα, που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και σήμερα.

Στην κρίσιμη στιγμή των αρχών του 1920, ο Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν τόνιζε ότι ενάντια στην ανάπτυξη και το δυνάμωμα του επαναστατικού κομμουνιστικού ρεύματος μέσα στο επαναστατικό κίνημα εμφανίζονται δύο κίνδυνοι. Γράφει χαρακτηριστικά: «Η παρούσα φάση της ανάπτυξης του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι, σε όλες τις καπιταλιστικές χώρες οι καλύτεροι εκπρόσωποι του επαναστατικού προλεταριάτου(…) έχουν ταχθεί στο πλευρό της Κομμουνιστικής Διεθνούς με ενθουσιώδη αφοσίωση. (…) Έχουν ωστόσο παρατηρηθεί δύο λάθη και δύο αδυναμίες του κομμουνιστικού κινήματος (…) Μία πολύ σοβαρή και άμεση απειλή για την υπόθεση της απελευθέρωσης του προλεταριάτου συνίσταται στο ότι μερικοί παλιοί αρχηγοί και μερικά παλιά κόμματα της 2ης Διεθνούς (σ.σ. πρόκειται για τα κόμματα που έφυγαν από τη χρεοκοπημένη 2η Διεθνή και στη συνέχεια σχημάτισαν μια ξεχωριστή Διεθνή, την επονομαζόμενη και  2 ½. Στα κόμματα αυτά ανήκαν για παράδειγμα το Ανεξάρτητο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Γερμανίας –στο οποίο προσχώρησε και ο Κάουτσκι, το Ιταλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα κ.ά.), εν μέρει ασυνείδητα κάτω από τις διαθέσεις και την πίεση των μαζών και εν μέρει συνειδητά εξαπατώντας τις για να κρατήσουν την παλιά τους θέση σαν πράκτορες και βοηθοί της αστικής τάξης μέσα στο εργατικό κίνημα, αναγγέλλουν τη με όρους ή χωρίς επιφυλάξεις προσχώρηση τους στην 3η Διεθνή, ενώ στην πραγματικότητα στη συνολική πρακτική του κόμματός τους και της πολιτικής τους δουλειάς μένουν στο επίπεδο της 2ης Διεθνούς (…).

Ακόμα αδικαίωτη Η ζωή στους βράχους

Φωνή στις πρωταγωνίστριες μιας ταραγμένης αλλά ηρωικής εποχής δίνει η ταινία της Αλίντας Δημητρίου Η Ζωή στους Βράχους. Τριάντα τρεις μαχήτριες του Δημοκρατικού Στρατού μιλούν για τους λόγους που τις έβγαλαν στο βουνό, τις συνθήκες διαβίωσης στο αντάρτικο αλλά και τα όσα ακολούθησαν μετά την ήττα, τα βασανιστήρια και τους τόπους εξορίας.

Η Ζωή στους Βράχους αποτελεί τη δεύτερη αυτοτελή ταινία μιας τριλογίας από ντοκιμαντέρ με μαρτυρίες γυναικών.

Η πρώτη, τα Πουλιά στο Βάλτο, παρουσιάστηκε πέρσι στο 10ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης –όπου απέσπασε και το βραβείο– και παρουσιάζει γυναίκες της αντίστασης που αγωνίστηκαν ενάντια στον κατακτητή, αλλά η πολιτική τους στράτευση στην Αριστερά τις έριξε στις φυλακές και τις εξορίες. Η Ζωή στους Βράχους αρχίζει τις διηγήσεις από τη Συμφωνία της Βάρκιζας, το Φεβρουάριο του 1945 και επικεντρώνεται στον εμφύλιο.

Στα σχέδια της σκηνοθέτιδας είναι η τρίτη ταινία να παρουσιάσει τις γυναίκες που πάλεψαν και μαρτύρησαν κατά τη χούντα.

νέο τεύχος του περιοδικου ΑΝΑΙΡΕΣΕΙΣ

Η Θέση του Βούλγαρη για τον Εμφύλιο

του Βασίλη Τσιράκη

Και βέβαια νομιμοποιείται ένας δημιουργός επιλέγοντας ένα σημαντικό ιστορικό θέμα να εστιάσει και να αναδείξει μια δευτερεύουσα ή και απόκρυφη πτυχή του.

Με αυτή την έννοια, είναι κατά τη γνώμη μου εν μέρει άστοχες οι κριτικές της ταινίας που αναφέρονται μόνο στο γενικό, στο ιστορικό πλαίσιο, κρίνοντας την κυρίως ως πολιτικό κείμενο, περισσότερο δε  απαιτώντας απ’ αυτή να πάρει θέση στη σχέση ταξικού – εθνικού, του χαρακτήρα του ελληνικού εμφύλιου πολέμου.

Το επίδικο είναι κατά τη γνώμη μου, πως ενώ ο Π. Βούλγαρης φαίνεται να επιχειρεί μια μικροσκοπική μελέτη του εμφύλιου (καθημερινότητα μαχών, χαρακτήρες και εσωτερικές αντιθέσεις), παλινωδεί τελικά ανάμεσα στο γενικό και το ειδικό, με το μεν γενικό σχόλιο να είναι τουλάχιστον άστοχο (όχι μόνο γι’ αυτά που λέει, αλλά κυρίως για αυτά που δεν λέει), και το δε ειδικό να αποφεύγει μεν με μαεστρία την εξιδανίκευση και το διδακτισμό, αλλά να γίνεται σε μεγάλο βαθμό επιδερμικό, επιλέγοντας –με τα πολλά γκρό πλάνα– τη συναισθηματική ταύτιση και το μελό, χωρίς να εμβαθύνει όσο θα μπορούσε στους χαρακτήρες (βλ. Πέτρινα Χρόνια), ενώ αρκετές σκηνές –όπως αυτή του πρώτου μονόλογου του καπετάν Ντούλα στους αντάρτες του– να φαίνονται βγαλμένες από το σήμερα.